| Inne nazwy: tiamina, czynnik przeciw beri beri, czynnik antyneurotyczny, aneuryna
Witamina B1 rozpuszczalna w wodzie, odgrywa zasadniczą rolę w procesach oddychania tkankowego, głównie w przemianie węglowodanów, jest częścią składową koenzymu karboksylazy (pirofosforanu tiaminy). Wzmaga czynność acetylocholiny, hamuje esterazę cholinowa, działa synergicznie z tyroksyną i insuliną, pobudza wydzielanie hormonów gonadotropowych. Tiamina przyspiesza gojenie się ran i wykazuje działanie uśmierzające ból.
Przyjęty pokarm, nadużywanie alkoholu powodują opóźnianie wchłaniania witaminy natomiast obecność dwutlenku siarki w winach lub atmosferze, czarne porzeczki powodują rozkład witaminy.
Niedobór
Stany niedoboru witaminy B1 prowadzą do zaburzeń oddychania tkankowego, czynności układu nerwowego, wątroby i mięśnia sercowego. Do najczęstrzych objawów niedoborowych tiaminy, które najczęściej spotyka się wśród osób nadużywających alkohol (alkohol rozkłada w znacznym stopniu tiaminę) należy:
-
zaburzenia czynności centralnego układu nerwowego: uczucie osłabienia i zmęczenie, oczopląs, zaburzenia pamięci, koncentracji, zaburzenia pamięci i depresja
-
niewydolność krążenia: przyspieszona akcja serca, powiększenie wymiarów serca, obrzęki kończyn górnych i dolnych
-
zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego: utrata łaknienia, nudności, wymioty, biegunki, Bóle brzucha. Brak apetytu, spadek wagi.
Ostrą postać awitaminozy B1, zwaną beri-beri, spotyka się w stanach głodowych oraz u dzieci odżywianych np. samym ryżem. Charakteryzuje sie zaburzeniami czucia, osłabieniem mięśni kończyn dolnych, uogólnionymi obrzękami do jam ciała.
Nadmiar
W przypadku przedawkowania witaminy B1 mogą wystąpić:
-
osłabienie, zmęczenie
-
zawroty głowy
-
obrzęki
-
drżenie mięśni
-
zaburzenia rytmu serca
-
reakcje alergiczne
-
poty
-
nudności
-
duszność
Źródła witaminy B1
Źródłem Witaminy B1 są produkty zbożowe grubego przemiału, mięso, wędliny (szczególnie wieprzowina), rośliny strączkowe - groch, fasola oraz , drożdże, orzechy, nasiona strączkowe, ryby, owoce i warzywa. ,Tiamina jest zgromadzona głównie w warstwie zewnętrznej ziaren zbóż dlatego też procesy technologiczne polegajace na łuskaniu i polerowaniu zubażają mąkę w tę witaminę.
Dzienne zapotrzebowanie
Dzienne zapotrzebowanie na witaminę A (mg/doba) wg zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie
| Niemowlęta |
0 - 0,5 0,5 - 1,0 |
0,7 0,8 |
|
Dzieci |
|
1 - 3 lat 4 - 6 lat 7 - 9 lat |
0,9 1,1 1,2 |
| Młodzież |
|
chłopcy 10-12 lat chłopcy 13 - 15 lat chłopcy 16 - 18 lat
dziewczynki 10-12 lat dziewczynki 13 - 15 lat dziewczynki 16 - 18 lat |
1,5 1,7 1,7
1,3 1,5 1,6 |
| Mężczyźni |
19 - 25 lat - aktywność fizyczna mała - aktywność fizyczna umiarkowana - aktywność fizyczna duża
26 - 60 lat - aktywność fizyczna mała - aktywność fizyczna umiarkowana - aktywność fizyczna duża
powyżej 60 lat |
1,8 2,0 2,0
1,8 2,0 2,0
1,5 |
| Kobiety |
19 - 25 lat - aktywność fizyczna mała - aktywność fizyczna umiarkowana - aktywność fizyczna duża
26 - 60 lat - aktywność fizyczna mała - aktywność fizyczna umiarkowana - aktywność fizyczna duża
ciężarna - II połowa ciąży karmiąca powyżej 60 |
1,7 1,9 2,0
1,7 1,9 2,0
1,9 2,2 1,4 |
|