O ziołach andyjskich

Achiote - w medycynie peruwiańskiej roślina o szczególnym znaczeniu dla zdrowia mężczyzn. Ma bowiem wpływ na gruczoł krokowy zwany też gruczołem sterczowym. Jego powiększenie spotyka się prawie u połowy mężczyzn po 60. roku życia i niestety pewien odsetek tych zmian przekształca się w nowotwór złośliwy. Można zapobiegać tym zmianom przez podawanie achiote lub Pro-prostaty - preparatu złożonego z tej rośliny i vilcacory. Przy leczeniu raka prostaty stosuje się leki hormonalne i wtedy lepiej podawać samą achiote, ale w zwiększonych dawkach. Achiote oprócz działania zmniejszającego przerost gruczołu krokowego wpływa też bardzo korzystnie na układ moczowy. Może więc też być stosowana przez kobiety.

Asmachilca - stosowana od wieków w schorzeniach układu oddechowego i w alergiach. Jest dostępna w postaci suszu, z którego przygotowuje się wywar. Jedną łyżkę ziół należy gotować w 1/2 litra wody przez około 5 minut. Pije się ten napój tylko raz dziennie przed snem uważając, aby nie przedawkować, gdyż może to spowodować przyspieszenie akcji serca. Ze względu na niezbyt przyjemny smak można wywar dosłodzić miodem lub dodać sok z cytryny. Asmachilca działa napotnie, dlatego powinniśmy ją pić leżąc już w łóżku. Bardzo pomaga w ostrych schorzeniach górnych dróg oddechowych, czyli w typowym przeziębieniu. Jako zioło kąpielowe poprawia stan skóry i skutecznie walczy z "pajączkami" i cellulitis. Z dobrym skutkiem może być przyjmowana zarówno przez dorosłych, jak i przez dzieci, którym trzeba zmniejszać dawkę o połowę.

Caigua - głównie obniża poziom cholesterolu w surowicy, a więc w medycynie peruwiańskiej stosowana jest w miażdżycy i związanej z nią chorobie wieńcowej. Ma to szczególne znaczenie w zapobieganiu ciężkim powikłaniom spowodowanym zostaje zmianami miażdżycowymi i chorobami układu krążenia, jakimi są: zawał mięśnia sercowego i wylew do mózgu. Osoby, u których stwierdzono podwyższone ciśnienie krwi bądź rodzinnie obciążone chorobami układu krążenia, powinny leczyć się caiguą.

Canchalagua - Schkuhria pinnata (Lam.)Kuntze Napar z ziela stosuje się miejscowo na wypryski i wągry. Można także stosować go doustnie w celu wzmożenia przemiany materii jako tzw. kurację oczyszczającą krew, co w konsekwencji także wpływa pozytywnie na stan skóry. Surowiec wykorzystuje się też pomocniczo w hyperglikemii.

Chanca piedra - doskonały środek likwidujący kamienie w układzie moczowym lub w pęcherzyku żółciowym. Ma w związku z tym znaczenie wspomagające w leczeniu chorób wątroby, wzmaga wydzielanie moczu, działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg moczowych. Jednocześnie wykazano jej właściwości przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne.

Chuchuhuasi - kolejna wspaniała roślina lecznicza, a wywary przyrządzane z jej twardej kory okazały się skuteczne w wielu schorzeniach. Doskonale wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego, dlatego szczególnie zalecana jest w przewlekłych kuracjach, w Peru wykorzystywana do leczenia stwardnienia rozsianego i choroby Parkinsona. W leczeniu tych chorób bardzo dobre efekty uzyskuje się łącząc chuchuhuasi z vilcacorą. Zestaw tych roślin również znacznie poprawia stan zdrowia chorych ze zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa, kiedy to często dochodzi do ucisku tak zwanych dziobów na tkankę nerwową. Chuchuhuasi działa także odmładzająco, i skutecznie chroni przed insektami. Jest jedną z bardziej cenionych przez Indian amazońskich roślin. Mamy też nadzieję, że okaże się pomocna w łagodzeniu objawów otępiennych towarzyszących chorobie Alzheimera. Jako zioło kąpielowe zalecane jest szczególnie osobom przemęczonym, osłabionym ciężkim wysiłkiem fizycznym jak i umysłowym.

Copaiba - Copaifera officinalis (Herz.)Dwyer. W fitoterapii wykorzystuje się żywicę uzyskiwaną po nacięciu pnia, czasem także w połączeniu z miazgą owocu tej rośliny. Wykorzystuje się właściwości gojące i przeciwzapalne surowca w leczeniu uszkodzeń skóry oraz stanów zapalnych, dermatoz, grzybic, świerzbu, łuszczycy i owrzodzeń. Wspomagające w wymienionych wyżej przypadkach jest działanie przeciwbakteryjne Copaiby.

Cuti-cuti - podobnie jak Pasuchaca doskonale wpływa na funkcjonowanie trzustki, dlatego w Peru zaleca się ją w leczeniu chorych z cukrzycą, z przewlekłym zapaleniem trzustki i jej zmianami nowotworowymi. Wykazano, iż wywar z cuti-cuti ma zdolności regeneracjne komórek tego narządu. Nigdy jednak nie należy bez wiedzy lekarza odstawiać insuliny. Szczególnie korzystne w leczeniu cukrzycy okazuje się połączenie Cuti-Cuti z Sangre de drago. W prowadzeniu tych chorych zawsze ogromną rolę odgrywa odpowiednia dieta.

Flor de arena to bardzo wartościowa roślina stosowana przede wszystkim w kuracjach oczyszczających, a także w leczeniu różnych chorób przewodu pokarmowego, moczowego i nerwowego. W najczęściej zalecanej sześciotygodniowej kuracji oczyszczającej stosuje się flor de arena przez dwa tygodnie zaraz po manayupie i przed hercampuri. Dzięki niej organizm uwalnia się z zanieczyszczeń, pochodzących na przykład z konserwowanej żywności lub z nadmiaru przypraw. Pozbywamy się też toksyn, powstałych po spożywaniu czerwonego mięsa. Flor de arena dzięki odtruwającemu działaniu bardzo poprawia pracę nerek i układu nerwowego. Przyrządzamy ją jako wywar, który gotujemy bardzo krótko - trzy do pięciu minut - i pijemy trzy razy dziennie między posiłkami. Jako zioło kąpielowe zalecane jest przede wszystkim osobom cierpiącym na bezsenność i nerwice.

Hercampuri to także roślina oczyszczająca, która najczęściej stosujemy jako trzecią w kolejności po manayupie i flor de arena. W Peru stosowana jest jako środek wspomagający w przewlekłych chorobach wątroby i szczególnie zalecana w wirusowym zapaleniu wątroby typu B i C, a także w ich zejściowych postaciach, czyli w marskości wątroby. Hercampuri działa korzystnie na przemiany tłuszczowe w organizmie, powodując obniżenie poziomu cholesterolu we krwi, i wspomagająco przy odchudzaniu. Hercampuri podaje się samodzielnie przez dwa tygodnie w kuracji oczyszczającej lub łącznie z innymi roślinami, na przykład z vilcacorą, przy chorobach wątroby. Znany jest też preparat na odchudzanie Pro-Figura, który oprócz hercampuri zawiera caiguę, algi i wyciąg z czosnku.

Iporuru - Alchornea castaneifolia (Willd.)Jussien Farmakologicznie czynne substancje zawarte są w korze i korzeniu rośliny. Tradycyjnie sporządzone z nich maceracje działające przeciwzapalnie stosuje się doustnie w reumatyzmie i artretyzmie przebiegającymi z zaburzeniami ruchu, przeziębieniach oraz bólach mięśniowych, a pomocniczo można też stosować rozdrobnione liście na bolące miejsca oraz rany. Odwar z liści stosuje się także w przypadku infekcji bakteryjnych, przeziębienia, kaszlu i biegunek. Liście Alchornea castaneifolia używane są w celu regulacji hormonalnej w niepłodności i okresie menopauzy. W peruwiańskiej medycynie naturalnej suszone liście tej rośliny używa się do sporządzania naparów o działaniu hypoglikemicznym, które przyjmuje się po posiłkach.

Jargon Sacha - Dracontium loretense Engl. Surowcem leczniczym w tradycyjnej medycynie peruwiańskiej są liście, a obecne w nich substancje chemiczne wykazują działanie przeciwdrgawkowe, a także używane są w celu zwiększenia odporności organizmu (wywar), w leczeniu wrzodów żołądka oraz łagodnych i złośliwych guzów. Zewnętrznie stosuje się rozdrobnione liście w celu wyeliminowania pasożytów skóry, w rejonach występowania tej rośliny również w przypadku ukąszenia przez węża.

Maca Roślina ta rosła niegdyś w całych Andach, obecnie jedynie w niektórych regionach Peru na wysokości ponad 3500 m n.p.m. Jest byliną, której część nadziemna - łodyga - liczy sobie kilkanaście centymetrów długości, a część podziemna - bulwa o średnicy od 2 do 8 centymetrów, która jest użytkową częścią rośliny - ma kształt rzodkiewki. Każda z istniejących odmian tej rośliny wyróżnia się charakterystyczną barwą bulw - od przypominającej kolor ziemniaka, szarej poprzez białą, żółtą, biało-żółtą, przez biało-różową do biało-purpurowej i czerwonej.
Peruwiańscy Indianie stosują o wieków Lepidium meyenii jako środek immunostymulujący, który dzięki cennym właściwościom odżywczym znajduje także zastosowanie w stanach wycieńczenia, niedożywienia oraz w okresie wzrostu. Obecność w surowcu substancji - prekursorów hormonalnych wywiera wpływ na funkcje rozrodcze organizmu, potencję i stosowana jest w celu zwiększenia płodności. Roślina uznawana jest również za środek poprawiający pamięć i zdolność przyswajania wiedzy oraz środek energizujący, wspomagający budowę i wytrzymałość masy mięśniowej. Na plantacjach, z którymi współpracuje Anedan Medicine Centre gleba po zbiorach maki odpoczywa przez 25 lat, zanim znów zasadzi się makę.

Manayupa jest bardzo ważną rośliną leczniczą. Najlepiej skutkuje podawana samodzielnie. Oczyszcza krew z różnych zanieczyszczeń zewnętrznych - głównie z resztek i metabolitów przyjmowanych leków. Zwiększa ilość wydalanego moczu, poprawiając funkcję nerek i ułatwiając wydalanie osadów z dróg moczowych. Stanowi pierwszy składnik kuracji oczyszczającej. Jako zioło kąpielowe działa ściągająco i ochronnie na skóre. Stosowana w kuracji antycellulitowej.

Marco - Ambrosia arborescens Will. W fitoterapii odwar z korzenia stosowany jest głównie ze względu na działanie antyneuralgiczne, w migrenach, bólach głowy. Odwar z całej rośliny wykazuje właściwości tonizujące układ nerwowy. Wykorzystuje się także przeciwreumatyczne działanie surowca, sporządzając wywary z liści.

Muna-muna - tradycyjnie wywary z tej rośliny stosowane, raz dziennie wieczorem, zalecane są przy różnych przewlekłych chorobach dróg oddechowych (np. astma oskrzelowa, przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma płuc). Jako zioło kąpielowe zaleca się ją ludziom wystawionym na stres, migreny, a także w depresji i zaburzeniach snu.

Sangre de drago, czyli smocza krew, otrzymywana jest z krotonu. Ma silne działanie przeciwzapalne, przeciwnowotworowe, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe. Tradycyjnie wykorzystuje się ją w kuracjach onkologicznych, ale też doskonale leczy choroby przewodu pokarmowego. Zalecana jest w chorobie wrzodowej żołądka czy dwunastnicy, we wrzodziejącym zapaleniu jelit, a także zewnętrznie na rany i owrzodzenia powstałe na tle zmian żylakowatych (parę kropli dozowanych na jałowy gazik). Sangre de drago nie wolno stosować na ropiejące rany.

Tahuari, inaczej zwane Pau d'Arco, działa podobnie do vilcacory, ale przy jego stosowaniu nie istnieją żadne przeciwwskazania. Dlatego można go bezpiecznie używać tam, gdzie vilcacory nie powinno się podawać, a także dodatkowo w złożonych kuracjach przeciwrakowych i przeciwzapalnych. Wiąże się też z nią ogromne nadzieje w przypadkach chorych na AIDS Jako zioło kąpielowe stosuje się je w przypadkach zapalen żył, hemoroidów i żylaków kończyn dolnych.

Ubos - Spondias mombin L. Owoce Ubos z gładką żółtopomarańczową skórką ze względu na dużą zawartość żelaza i witamin A i C stosowane są powszechnie w kuchni, gdzie suszy się je, sporządza z nich napoje, galaretki, syropy i inne przetwory. W celach leczniczych z korzeni, kory oraz liści sporządza się wywary lub napary i stosuje się w celu zwiększenia odporności organizmu, w astmie, infekcjach, stanach zapalnych (skóry, krtani), krwotokach i chorobach skóry (łuszczycy, leiszmaniozie) oraz przeciwbólowo. Zaleca się go wspomagająco w kuracjach przeciwnowotworowych. Jako zioło kąpielowe ubos szczególnie polecany jest kobietom w celu złagodzenia objawów związanych z przewlekłym stanem zapalnym dróg rodnych, grzybicy pochwy oraz nawracającym stanom zapalnym pęcherza moczowego.

Vilcacora, czyli una de gato lub Uncaria tomentosa jest królową wszystkich roślin peruwiańskich. Efekty jej leczniczego działania są przedmiotem wielu badań naukowych. Już dziś wiadomo, że pomaga zwalczać wiele poważnych chorób. Vilcacora znana była Indianom od niepamiętnych czasów, przez naukę zaś została jednak poznana stosunkowo niedawno. Napisano o niej kilka książek i setek rozpraw naukowych publikowanych w periodykach medycznych. Wszędzie wykazywana jest jej skuteczność, i to w przypadkach zwalczania chorób trudnych do wyleczenia. Takich chorób jak wirusowe zapalenie wątroby, choroby wrzodowe żołądka i jelit, reumatoidalne zapalenie stawów, choroby zapalne przewodu pokarmowego, infekcje wirusowe i bakteryjne, choroby alergiczne, wreszcie choroby nowotworowe - m.in. rak płuc, rak jajnika, rak skóry, rak jelita grubego, rak żołądka, nowotwór mózgu oraz czerniak i białaczka. Vilcacora - jak potwierdzają najnowsze badania - pomaga również w leczeniu infekcji HIV. Jako zioło kąpielowe stosuje się vilcacore w profilaktyce i leczeniu grzybic skóry oraz w stanach zapalnych o podłożu bakteryjnym i alergicznym. Stosowana w kuracji antycellulitowej

Wira-wira - Culcitium canescens Ze względu na charakterystyczny kształt liści tej rośliny zwana jest "rabbit,s ears" czyli królicze uszy. Wywary z wysuszonych części tej rośliny używa się w kuracjach przeciwzapalnych układu oddechowego. Ma działanie napotne i wykrztuśne.

Zarzaparilla - Smylax sp. Roślinie tej przypisuje się tradycyjnie tzw. działanie oczyszczające krew, tak więc stosuje się ją często w chorobach wątroby, która szczególnie narażona jest na działanie substancji toksycznych. Poza tym działa wzmacniająco w stanach wyniszczenia organizmu, przeciwreumatycznie, przeciwzapalnie, wykorzystuje się też jej działanie antybiotyczne we wspomaganiu leczenia kiły. Preparaty sporządzone z korzenia Smylax stosuje się także w schorzeniach skórnych, nawet w łuszczycy. Zawarte w surowcu substancje aktywne wpływają na gospodarkę hormonalną, między innymi regulując popęd płciowy.